ΑΠΟΨΗ | Συντακτική Ομάδα
Η κοινωνική πολιτική δεν προστατεύεται με λιγότερο έλεγχο, αλλά με μέτρηση πραγματικών αποτελεσμάτων για εργαζομένους και ανέργους.
Η αποκάλυψη για τον ευρωπαϊκό έλεγχο στα προγράμματα κατάρτισης δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ακόμη ένα επεισόδιο κομματικού θορύβου. Η προτεινόμενη διόρθωση, οι ενστάσεις για περιοριστικούς όρους και η απάντηση του ΥΠΟΙΚ δείχνουν ένα βαθύτερο πρόβλημα: το κράτος συχνά μετρά την κατάρτιση από την απορρόφηση κονδυλίων και όχι από το αν ο εργαζόμενος απέκτησε δεξιότητες, σταθερότερη δουλειά και ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση. Η αιρετική θέση είναι ότι η προοδευτική παράταξη οφείλει να πάψει να υπερασπίζεται κάθε πρόγραμμα απλώς επειδή έχει κοινωνικό τίτλο.
Το λάθος κριτήριο της απορρόφησης
Η ταχύτητα δαπάνης ευρωπαϊκών πόρων είναι διοικητικά σημαντική, αλλά κοινωνικά ανεπαρκής. Ένα πρόγραμμα μπορεί να εξαντλήσει τον προϋπολογισμό του και να αφήσει πίσω πιστοποιητικά χωρίς αξία. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσοι συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν, τι έμαθαν, αν αυτό αναγνωρίστηκε από την αγορά εργασίας και αν οι όροι απασχόλησής τους βελτιώθηκαν.
Η ΕφΣυν αποδίδει στο ευρωπαϊκό πόρισμα αποκλίσεις ανάμεσα στους αρχικούς στόχους συμμετοχής και στην πραγματική συμμετοχή, καθώς και προβληματικούς όρους σε διαγωνισμούς. Το ΥΠΟΙΚ αντιτείνει ότι εφαρμόστηκε το εθνικό πλαίσιο και ότι μπορεί να αμφισβητήσει το πόρισμα. Αυτή η διαφωνία πρέπει να λυθεί με δημοσιοποίηση εγγράφων, όχι με συνθήματα.
Ο δικαιούχος δεν είναι αριθμός
Η κατάρτιση αφορά ανθρώπους που βρίσκονται συχνά σε ευάλωτη θέση: ανέργους, νέους, άτομα με αναπηρία, εργαζομένους σε περιοχές μετάβασης. Όταν ο σχεδιασμός γίνεται για να εξυπηρετήσει τον πάροχο ή το χρονοδιάγραμμα του έργου, η κοινωνική πολιτική αντιστρέφεται. Ο πολίτης γίνεται μονάδα χρέωσης.
Μια προοδευτική διοίκηση θα ξεκινούσε από την ανάγκη και θα δημοσίευε πριν από κάθε πρόγραμμα τον τρόπο με τον οποίο αυτή μετρήθηκε. Θα όριζε ελάχιστα ποιοτικά πρότυπα, προσβάσιμο υλικό και υποστήριξη για όσους δεν διαθέτουν εξοπλισμό ή ψηφιακές δεξιότητες.
Ανοιχτά δεδομένα αντί για τυφλή εμπιστοσύνη
Η διαφάνεια δεν εξαντλείται στην ανάρτηση μιας προκήρυξης. Χρειάζονται ανοικτά δεδομένα για αναδόχους, πραγματική συμμετοχή, κόστος ανά ολοκληρώσαντα και αποτελέσματα έξι ή δώδεκα μήνες μετά. Η προστασία προσωπικών δεδομένων δεν εμποδίζει τη δημοσίευση συγκεντρωτικών δεικτών.
Οι φορείς που ελέγχονται δικαιούνται να απαντήσουν. Το κράτος δικαιούται να αμφισβητήσει μια διόρθωση. Δεν δικαιούται, όμως, να ζητά εμπιστοσύνη χωρίς να δίνει το υλικό που επιτρέπει στην κοινωνία να κρίνει.
Το προοδευτικό ταμπού
Στον προοδευτικό χώρο υπάρχει συχνά ο φόβος ότι αυστηρή αξιολόγηση κοινωνικών προγραμμάτων θα οδηγήσει σε περικοπές. Η απάντηση δεν είναι η χαλάρωση των ελέγχων, αλλά η αλλαγή του κριτηρίου: κόβεται η σπατάλη, όχι η προστασία. Ενισχύεται η δημόσια παροχή όπου αποδίδει και ελέγχεται αυστηρά ο ιδιώτης όπου συμμετέχει.
Η κατάρτιση πρέπει να συνδέεται με συλλογικές συμβάσεις, επαγγελματικά δικαιώματα και πραγματικές θέσεις. Διαφορετικά μπορεί να γίνει μηχανισμός ανακύκλωσης ανεργίας, με τον άνεργο να περνά από σεμινάριο σε σεμινάριο χωρίς ασφάλεια.
Συμπέρασμα
Το ζητούμενο δεν είναι να αποδειχθεί εκ των προτέρων ένα σκάνδαλο ούτε να αθωωθεί μια διοίκηση με μία ανακοίνωση. Είναι να μετατραπεί ο έλεγχος σε ευκαιρία θεσμικής αλλαγής. Δημοσιοποίηση, ανεξάρτητη αξιολόγηση, επιστροφή πόρων όπου απαιτείται και ανασχεδιασμός με μετρήσιμα κοινωνικά αποτελέσματα.
Αν η προοδευτική πολιτική θέλει να μιλά για αξιοπρέπεια της εργασίας, πρέπει να αρχίσει από την αξιοπρέπεια του ίδιου του ανέργου: να μην τον αντιμετωπίζει ως κουπόνι, δείκτη απορρόφησης ή φωτογραφία ολοκλήρωσης ενός έργου.
Πώς θα έμοιαζε μια σοβαρή μεταρρύθμιση
Κάθε πρόγραμμα θα έπρεπε να ξεκινά από ανεξάρτητη διάγνωση αναγκών ανά κλάδο και περιοχή, με συμμετοχή εργαζομένων και όχι μόνο παρόχων ή εργοδοτικών φορέων. Οι προκηρύξεις οφείλουν να ορίζουν καθαρά το εκπαιδευτικό αποτέλεσμα, τη μορφή διδασκαλίας, τα προσόντα των εκπαιδευτών και το ελάχιστο πρακτικό μέρος. Η πληρωμή δεν μπορεί να συνδέεται απλώς με την εγγραφή. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ουσιαστική ολοκλήρωση, την ποιότητα του υλικού και έναν εξωτερικό έλεγχο των δεξιοτήτων.
Χρειάζεται επίσης δημόσιος κατάλογος πιστοποιήσεων που έχουν πραγματική επαγγελματική αξία. Ο άνεργος δεν πρέπει να ανακαλύπτει μετά το τέλος ότι το χαρτί του δεν αναγνωρίζεται ή ότι οι δεξιότητες που διδάχθηκε δεν ζητούνται. Η πληροφόρηση πριν από τη συμμετοχή είναι μέρος της κοινωνικής προστασίας. Το ίδιο και η δυνατότητα εγκατάλειψης ενός κακού προγράμματος χωρίς απώλεια δικαιωμάτων.
Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από φορέα που δεν αμείβεται από την επιτυχία του ίδιου του έργου. Οι συμμετέχοντες χρειάζονται ασφαλή τρόπο να καταγγέλλουν ελλείψεις χωρίς φόβο απώλειας επιδόματος ή πιστοποίησης. Η ποιότητα δεν μετριέται με ένα ερωτηματολόγιο ικανοποίησης στο τελευταίο δεκάλεπτο, αλλά με δείγμα μαθημάτων, έλεγχο υλικού και πορεία των αποφοίτων.
Η ευθύνη κυβέρνησης, αντιπολίτευσης και συνδικάτων
Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει το πρωτογενές υλικό, να εξηγήσει ποια σημεία αποδέχεται και ποια αμφισβητεί και να ανακοινώσει διορθωτικές ενέργειες πριν κλείσει η ευρωπαϊκή διαδικασία. Η αναφορά ότι δεν θα χαθούν πόροι δεν απαντά από μόνη της στο αν το σύστημα λειτούργησε σωστά. Η μεταφορά μιας διόρθωσης σε άλλες δαπάνες μπορεί να προστατεύει το συνολικό κονδύλι, όχι να ακυρώνει το εύρημα.
Η αντιπολίτευση πρέπει να αποφύγει τον πειρασμό να μετατρέπει κάθε ελεγκτική ένδειξη σε τελεσίδικη ενοχή. Η πειστική κριτική ξεχωρίζει το επιβεβαιωμένο ποσό, την προτεινόμενη διόρθωση, την κυβερνητική απάντηση και όσα παραμένουν άγνωστα. Αυτό δεν αποδυναμώνει την καταγγελία· την κάνει ανθεκτική. Και τα συνδικάτα οφείλουν να ελέγχουν περιεχόμενο και αποτέλεσμα, όχι απλώς να ζητούν περισσότερους κύκλους κατάρτισης.
Πηγές και τεκμηρίωση
- ΕΛΑΣ, Τομέας Εργασίας για τα προγράμματα κατάρτισης, 28/09/2026
- Εφημερίδα των Συντακτών, έρευνα για τα προγράμματα κατάρτισης, 28/09/2026
- Υπουργείο Οικονομικών, απάντηση όπως δημοσιεύτηκε στην ΕφΣυν, 28/09/2026
Βιβλιοθήκη kentroaristera.gr — Εικονογράφηση, όχι καταγραφή πραγματικού συμβάντος.
