Του Στέφανου Νικολαΐδη
Στην Τρίπολη μεταβαίνει σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε μια επίσκεψη με σαφές διπλωματικό αποτύπωμα, καθώς η Αθήνα επιχειρεί να επανατοποθετηθεί ενεργά στο λιβυκό πεδίο, σε μια περίοδο αυξημένης ρευστότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας θα έχει διαδοχικές συναντήσεις με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης Μοχάμεντ αλ Μενφί, τον πρωθυπουργό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπα, καθώς και με αρμόδιους υπουργούς, με την ατζέντα να επικεντρώνεται στις θαλάσσιες ζώνες, την ενέργεια και το μεταναστευτικό.
Η σημερινή επίσκεψη έρχεται σε συνέχεια της παρουσίας του Έλληνα ΥΠΕΞ στην ανατολική Λιβύη στις 28 Μαρτίου, όπου είχε επαφές με τον Χαλίφα Χαφτάρ και άλλους αξιωματούχους της Βεγγάζης, σε μια κίνηση που ερμηνεύθηκε ως προσπάθεια διατήρησης διαύλων με όλα τα κέντρα ισχύος της χώρας.
Η προσέγγιση αυτή καταδεικνύει την επιδίωξη της Αθήνας να μην εγκλωβιστεί σε μονομερείς επιλογές, σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική εξουσία στη Λιβύη παραμένει κατακερματισμένη.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί εκ νέου το ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, με τις δύο πλευρές να εξετάζουν το χρονοδιάγραμμα για τον επόμενο γύρο τεχνικών συνομιλιών, ο οποίος προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στην Τρίπολη.
Η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας για ένα θέμα που συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς ωστόσο να δημιουργούνται προσδοκίες για άμεσες εξελίξεις.
Παράλληλα, το μεταναστευτικό αποτελεί βασικό σκέλος της ατζέντας, με τη Λιβύη να παραμένει κομβικό σημείο διέλευσης προς την Ευρώπη. Η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα αυτό θεωρείται κρίσιμη, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την ίδια ώρα, η επίσκεψη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα διεθνών επαφών, καθώς στις 15 Απριλίου στο Βερολίνο ο Έλληνας υπουργός είχε συζητήσεις για το λιβυκό ζήτημα με τον Αμερικανό απεσταλμένο Μασάντ Μπούλος, στο περιθώριο της Διεθνούς Διάσκεψης για το Σουδάν.
Το «κλειδί» των τεχνικών συνομιλιών
Στο επίκεντρο των επαφών αναμένεται να βρεθεί το χρονοδιάγραμμα για τον επόμενο γύρο τεχνικών συνομιλιών σχετικά με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, με την Αθήνα να επιδιώκει να διατηρήσει ζωντανή μια διαδικασία που παραμένει εύθραυστη.
Ήδη έχει συγκροτηθεί τεχνική επιτροπή μεταξύ Ελλάδας και της κυβέρνησης της Τρίπολης – με επικεφαλής την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου – , ενώ έχει πραγματοποιηθεί και μια πρώτη συνάντηση, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται προς το παρόν σαφής προοπτική κατάληξης.
Όπως επανέλαβε την περασμένη Πέμπτη η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Λάνα Ζωχιού, η ελληνική πλευρά επιμένει στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο έμμεσης ή άμεσης αναφοράς στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Την ίδια ώρα, η Αθήνα δεν εγκαταλείπει το άνοιγμα προς τη Βεγγάζη. Όπως υπογραμμίζουν διπλωματικές πηγές, η ανατολική Λιβύη «δεν είχε ποτέ αποκλειστεί» από τις ελληνικές προσεγγίσεις.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι κατά την προηγούμενη επίσκεψη του κ. Γεραπετρίτη εκφράστηκε εκ νέου ενδιαφέρον από την πλευρά του στρατάρχη Χαφτάρ για συμμετοχή στις σχετικές συζητήσεις, με τη μορφή της εμπλοκής να χαρακτηρίζεται «κυρίως τεχνικό ζήτημα».
Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς – κατά τους αναλυτές – λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς την Τρίπολη, αλλά και ως εναλλακτικό κανάλι σε περίπτωση αδιεξόδου.
Το βάρος του 2019 και το «μάθημα» του παρελθόντος
Η ελληνική κινητικότητα στη Λιβύη δεν μπορεί να αποκοπεί από την εμπειρία του 2019, όταν η συμφωνία Άγκυρας–Τρίπολης με το παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο δημιούργησε νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο, παρακάμπτοντας τις βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας.
Όπως υπενθυμίζουν ειδικοί, η Ελλάδα είχε βρεθεί κοντά σε συμφωνία οριοθέτησης με τη Λιβύη την περίοδο 2009–2010, ωστόσο η απώλεια εκείνης της ευκαιρίας άνοιξε τον δρόμο για τις εξελίξεις που ακολούθησαν.
Η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο το 2020 αποτέλεσε μεν ένα νομικό αντίβαρο, χωρίς όμως να κλείνει συνολικά το ζήτημα.
Το βασικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει η ίδια η δομή εξουσίας στη Λιβύη. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η κυβέρνηση της Τρίπολης και από την άλλη το σύστημα εξουσίας της ανατολικής Λιβύης, χωρίς ενιαία κρατική εκπροσώπηση.
Σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και μια τεχνική πρόοδος δεν εγγυάται πολιτική συμφωνία. Αντιθέτως, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η λιβυκή πλευρά ενδέχεται να επιχειρήσει να εισαγάγει ως σημείο αναφοράς το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο – σενάριο που η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά.
Το κρίσιμο σενάριο που θέλει να αποτρέψει η Αθήνα
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ελληνική στρατηγική διαμορφώνεται με σαφή στόχο: να αποτραπεί η πιθανότητα αναγνώρισης του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης – μια εξέλιξη που θα ενίσχυε σημαντικά τη νομική και πολιτική επιχειρηματολογία της Άγκυρας.
Για αυτό και η Αθήνα επιλέγει να κινείται ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: να δείχνει ότι εξαντλεί τα περιθώρια διαλόγου με την Τρίπολη, αλλά και να διατηρεί ενεργό το κανάλι με τη Βεγγάζη.
Η επίσκεψη Γεραπετρίτη πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει το διπλωματικό της αποτύπωμα στη Βόρεια Αφρική, στηρίζοντας παράλληλα τη διαδικασία πολιτικής μετάβασης στη Λιβύη μέσω ελεύθερων εκλογών, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
