Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σε μια περίοδο αυξημένης περιφερειακής αστάθειας, η πρόσφατη ευθεία επίθεση του Χακάν Φιντάν κατά της Τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ φαίνεται πως αποτυπώνει πολύ περισσότερα από μια ακόμη επεισοδιακή παρέμβαση της Άγκυρας στα ελληνοτουρκικά.
Με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να έχει κλιμακώσει την αντιπαράθεσή του αυτήν την εβδομάδα με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον τουρκικό Τύπο να επαναφέρει σενάρια περί ενδεχόμενης «παράσυρσης» του Τραμπ από τον Νετανιάχου, ώστε μετά το Ιράν να στοχοποιηθεί η Τουρκία, ο υπουργός Εξωτερικών της γειτονικής χώρας επέλεξε στην προχθεσινή συνέντευξή του να εμπλέξει στην τουρκοϊσραηλινή αντιπαράθεση την Ελλάδα και την Κύπρο.
«Το ζήτημα της τριάδας Ελλάδα – ελληνοκυπριακή πλευρά – Ισραήλ, που εμπλέκονται, ή δίνουν την εντύπωση ότι εμπλέκονται, σε μια επιχείρηση με στόχο την περικύκλωση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι ένα θέμα που βρίσκεται υπό τη στενή μας παρακολούθηση. Τώρα, βλέπουμε ότι η Ελλάδα ακολουθεί πολύ επικίνδυνες πολιτικές εδώ. Υπάρχουν πολύ ενδιαφέρουσες πτυχές στην προσπάθεια της Ελλάδας να ακολουθήσει εδώ πολιτικές μόνη της, πολιτικές που καμία άλλη χώρα στην Ευρώπη δεν ακολουθεί. Η συνεργασία στην οποία επιδίδονται δεν φέρνει περισσότερη ασφάλεια. Φέρνει περισσότερη ανασφάλεια, περισσότερα προβλήματα και περισσότερο πόλεμο. Τους το είπαμε. Το είπαμε στους Έλληνες και, μέσω αυτών, το είπαμε και στην ελληνοκυπριακή πλευρά».
Ωστόσο, πίσω από τη ρητορική περί «πολιτικών που φέρνουν πόλεμο», ειδικοί επί των διπλωματικών θεμάτων διακρίνουν μια ευρύτερη τουρκική επιδίωξη: την αναχαίτιση ενός πλέγματος συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο, το οποίο αποκτά ολοένα και πιο σαφή στρατηγικά χαρακτηριστικά.
Η τουρκική πλευρά επαναφέρει τη γνωστή ρητορική περί «περικύκλωσης», επιχειρώντας να παρουσιάσει την Τριμερή ως σχήμα με επιθετική στόχευση. Ωστόσο, η απάντηση της Αθήνας παραμένει σταθερά θεσμική και προσεκτική, με διαρκή επίκληση στο Διεθνές Δίκαιο και αποφυγή κλιμάκωσης. Όπως επισημαίνεται αρμοδίως, οι συνεργασίες αυτές έχουν καθαρά ειρηνικό χαρακτήρα και δεν στρέφονται εναντίον τρίτων, ενώ η ελληνική εξωτερική πολιτική ασκείται με όρους ανεξαρτησίας και χωρίς εξωτερικές υποδείξεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, καλά πληροφορημένες πηγές σημειώνουν ότι η ένταση της τουρκικής ρητορικής συνδέεται πρωτίστως με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις και λιγότερο με διμερείς εκκρεμότητες. Η Άγκυρα, όπως εκτιμάται, εμφανίζεται ενοχλημένη από την εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ιδίως σε τομείς που άπτονται της άμυνας και της ενέργειας, αλλά και από τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο σχήμα 3+1.
Παράλληλα, η Αθήνα διατηρεί χαμηλούς τόνους, επιμένοντας στη γραμμή ότι η χώρα αποτελεί δύναμη σταθερότητας, λειτουργώντας εντός του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, με έμφαση στην τήρηση των κανόνων και των διεθνών συμβάσεων. Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζεται ότι η προσήλωση στην ειρήνη δεν αναιρεί την ανάγκη ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος.
Η «σκιά» της σύγκρουσης Τουρκίας–Ισραήλ
Σύμφωνα με αναλυτές, η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κλιμακούμενης αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, η οποία αποκτά ολοένα και πιο έντονα χαρακτηριστικά μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Η Άγκυρα, επιδιώκοντας να αναδειχθεί σε βασικό παίκτη στην περιοχή και να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης, εκλαμβάνει την ενίσχυση του ρόλου του Ισραήλ – και ιδίως τη στενή του σχέση με την Ουάσιγκτον – ως απειλή για τις δικές της φιλοδοξίες. Σε αυτό το πλαίσιο, η τριμερής συνεργασία με τη συμμετοχή της Ελλάδας και της Κύπρου εμφανίζεται από την τουρκική πλευρά ως μέρος ενός ευρύτερου «ανταγωνιστικού» πλέγματος.
Δεν είναι τυχαίο – συνεχίζουν οι ίδιοι αναλυτές – ότι η τουρκική ρητορική επιχειρεί να εντάξει την Αθήνα και τη Λευκωσία στην αντιπαράθεση με το Τελ Αβίβ, παρά το γεγονός ότι και οι δύο χώρες έχουν κρατήσει αποστάσεις από επιμέρους πολιτικές της ισραηλινής κυβέρνησης, ιδίως σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις στη Γάζα και στον Λίβανο.
Μήνυμα προς πολλαπλούς αποδέκτες
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι δηλώσεις Φιντάν απευθύνονται σε πολλαπλά ακροατήρια. Από τη μία πλευρά, στο εσωτερικό της Τουρκίας, όπου η κυβέρνηση επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει την έντονη αντιϊσραηλινή στάση. Από την άλλη, προς τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο να αμφισβητηθεί η αξία της τριμερούς συνεργασίας και να ανακοπεί η περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων Ουάσιγκτον–Αθήνας και Ουάσιγκτον–Λευκωσίας.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα φαίνεται να επιδιώκει να διατηρήσει «ανοιχτό δίαυλο» με χώρες της περιοχής και να αποτρέψει τη διεύρυνση σχημάτων συνεργασίας που την αποκλείουν.
Απέναντι σε αυτήν τη συγκυρία, η ελληνική πλευρά επιλέγει σταθερά μια στάση θεσμικής ψυχραιμίας, αποφεύγοντας την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης. Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, η Ελλάδα δεν απειλεί αλλά ούτε και δέχεται απειλές, ενώ συνεχίζει να κινείται με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την ενίσχυση της άμυνάς της.
Στο ίδιο πνεύμα, υπογραμμίζεται ότι η συνεργασία με το Ισραήλ και την Κύπρο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που στοχεύει στη σταθερότητα της περιοχής και όχι στην όξυνση των εντάσεων.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
