Τρεις από τις πιο επικίνδυνες λέξεις στην αγορά πετρελαίου είναι «O OPEC πέθανε». Η νεκρολογία του έχει γραφτεί πολλές φορές, πάντα πρόωρα όμως. Οι παγκόσμιες αγορές έχουν και μια άλλη, εξίσου γνωστή φράση: «Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά». Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το καρτέλ πετρελαίου, που τίθεται σε ισχύ την 1η Μαΐου, είναι ποσοτικά πιο σοβαρή από προηγούμενες αποχωρήσεις και συνιστά τη μεγαλύτερη «υπαρξιακή κρίση» που έχει αντιμετωπίσει ο Οργανισμός εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα.
Η σχεδόν συνεχής έξοδος χωρών-μελών από τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών την τελευταία δεκαετία – η Ινδονησία το 2016, το Κατάρ το 2019, ο Ισημερινός το 2020 και η Αγκόλα το 2023 – έδωσε άφθονες αφορμές για πρόωρα «μνημόσυνα», που όμως αποδείχθηκαν λανθασμένα. Τα ΗΑΕ, ωστόσο, βρίσκονται σε διαφορετική κατηγορία: είναι μια χώρα με φιλοδοξίες να αντλήσει πολύ περισσότερο πετρέλαιο, διαθέτει τα γεωλογικά αποθέματα για να στηρίξει αυτή τη φιλοδοξία και, κυρίως, έχει τα κεφάλαια για να τη μετατρέψει σε πραγματικότητα.
Η απόφασή τους ανοίγει τον δρόμο και για άλλους που θέλουν να αυξήσουν την παραγωγή τους να ακολουθήσουν. Η Βενεζουέλα; Πιθανή επόμενη, ανεξαρτήτως των σημερινών διαβεβαιώσεων από το Καράκας. Η κυβέρνηση της Ντέλσι Ροντρίγκες παραμένει προσηλωμένη στο καρτέλ, όμως η σχέση της αντιπολίτευσης – που ενδέχεται να αναλάβει την εξουσία στις επόμενες εκλογές – με τον OPEC είναι ιστορικά εχθρική. Αν αλλάξει η εξουσία, είναι πιθανό να ακολουθήσει τον δρόμο των Εμιράτων. Και αν δει κανείς τη διευρυμένη συμμαχία OPEC+, είναι σαφές ότι αρκετά μέλη της – με πιο χαρακτηριστικό το Καζακστάν – έχουν ήδη το ένα πόδι εκτός.
Ο χρονισμός της ανακοίνωσης, εν μέσω του πολέμου με το Ιράν, μπορεί να οδηγήσει κάποιους στο να συνδέσουν τα δύο γεγονότα. Σίγουρα τα ΗΑΕ έχουν σοκαριστεί από τις ιρανικές επιθέσεις, το κλείσιμο του Ορμούζ και την αμφίσημη στάση ορισμένων γειτόνων τους, ιδιαίτερα του Κουβέιτ και του Ομάν. Ωστόσο, η απόφαση αποχώρησης από τον OPEC έχει ελάχιστη σχέση με το Ιράν· η πορεία εξόδου ξεκίνησε στο Ριάντ, με μια στάση στο Τέξας.
Με την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου των ΗΠΑ να εκτοξεύεται χάρη στην επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου, το Άμπου Ντάμπι και το Ριάντ βρίσκονται σε έναν «ψυχρό πόλεμο» για την κατεύθυνση του καρτέλ εδώ και σχεδόν μια δεκαετία. Συνοπτικά, τα ΗΑΕ ήθελαν να παράγουν περισσότερο, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε χαμηλότερες τιμές. Οι Σαουδάραβες, σε συμμαχία με τη Ρωσία, επιδίωκαν να κρατήσουν την τιμή κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ακόμη κι αν αυτό απαιτούσε περιορισμό της παραγωγής και διατήρηση αποθεμάτων ως εφεδρεία.
Για μεγάλο διάστημα, η διαμάχη παρέμενε στο παρασκήνιο, αλλά η πίεση των ΗΑΕ για αύξηση της παραγωγής ξέσπασε δημόσια τον Ιούλιο του 2021, όταν Ριάντ και Άμπου Ντάμπι συγκρούστηκαν σε συνεδρίαση του OPEC+, οδηγώντας σε διακοπή της. Η συνάντηση επανεκκίνησε ημέρες αργότερα, αφού τα ΗΑΕ υποχώρησαν υπό έντονη σαουδαραβική πίεση – μια ταπεινωτική εμπειρία που δεν έχει ξεχαστεί. Σήμερα, τα Εμιράτα χρησιμοποιούν τον πόλεμο ως διπλωματική κάλυψη. Όμως η ουσία είναι σαφής: αποχωρούν για να αυξήσουν την παραγωγή, αντίθετα με τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας.
Το Άμπου Ντάμπι φρόντισε να μην τρομάξει την αγορά, υποσχόμενο ότι θα ενεργήσει «υπεύθυνα», αυξάνοντας την παραγωγή σταδιακά και σύμφωνα με τη ζήτηση. Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο ότι η παραγωγή των ΗΑΕ θα κινηθεί μόνο προς μία κατεύθυνση: ανοδικά. Πριν από τον πόλεμο, ήδη παρήγαν πάνω από το επίσημο όριο του OPEC, περίπου 3,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η δυναμικότητά τους φτάνει πιθανότατα κοντά στα 4,5 εκατομμύρια και στοχεύουν στα 5 εκατομμύρια έως το τέλος του 2027, ίσως και υψηλότερα έως το 2030.
Περισσότερο πετρέλαιο από τα ΗΑΕ είναι ακριβώς αυτό που θα χρειαστεί η αγορά αργότερα φέτος, όταν – γιατί είναι θέμα «πότε» και «πώς», όχι «αν» – ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ. Με τη διώρυγα κλειστή, η παγκόσμια οικονομία εξαντλεί τα αποθέματά της, καταναλώνοντας τόσο στρατηγικά όσο και εμπορικά αποθέματα. Όταν τελειώσει η σύγκρουση, το Άμπου Ντάμπι, απαλλαγμένο από τους περιορισμούς του OPEC, θα μπορεί να αυξήσει ελεύθερα την παραγωγή, συμβάλλοντας στην αναπλήρωση των αποθεμάτων και συγκρατώντας τις τιμές.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει σήμερα ακραία έλλειψη. Σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με υπερπροσφορά: το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και ταυτόχρονα ένας νέος πόλεμος τιμών. Ο προηγούμενος διεξήχθη μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ρωσίας το 2020. Ο επόμενος ίσως είναι πιο κοντινός γεωγραφικά – με το Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι σε αντίπαλα στρατόπεδα.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
