Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν θα επιβαρύνονται με δασμό 25% στις εμπορικές συναλλαγές τους με τις ΗΠΑ, την ώρα που η Τεχεράνη καταστέλλει τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, με χιλιάδες ανθρώπους να πιστεύεται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους.
Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν την απειλή των δασμών για να ασκήσει πίεση σε άλλες χώρες.
Τι γνωρίζουμε για τους δασμούς που απειλεί να επιβάλλει ο Τραμπ
Όχι πολλά. Τη Δευτέρα ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social: «Με άμεση ισχύ, οποιαδήποτε χώρα συναλλάσσεται με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα υπόκειται σε δασμό 25% σε κάθε και οποιαδήποτε εμπορική δραστηριότητα που πραγματοποιεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής».
«Η απόφαση αυτή είναι τελεσίδικη και οριστική. Σας ευχαριστούμε για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!», πρόσθεσε ο Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει προσφέρει περαιτέρω λεπτομέρειες, όπως σημειώνει το BBC.
Ποιες χώρες έχουν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν
Από τις περισσότερες από 100 χώρες που εμπορεύονται με το Ιράν, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγικός εταίρος της χώρας.
Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, αγόρασε προϊόντα αξίας άνω των 14 δισ. δολαρίων από το Ιράν, σύμφωνα με στοιχεία του Trade Data Monitor που βασίζονται σε στατιστικά στοιχεία της Τελωνειακής Διοίκησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Την Κίνα ακολουθεί το Ιράκ, το οποίο εισήγαγε εμπορεύματα αξίας 10,5 δισ. δολαρίων από τη γειτονική χώρα. Το Ιράν έχει επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Τουρκία μεταξύ των μεγαλύτερων πελατών του.
Στην πραγματικότητα, οι εξαγωγές από το Ιράν προς την Τουρκία αυξήθηκαν σημαντικά από 4,7 δισ. δολάρια το 2024 σε 7,3 δισ. δολάρια πέρυσι.
Σχεδόν όλες οι 10 κορυφαίες εξαγωγές του Ιράν σχετίζονται με τα καύσιμα, καθώς πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο.
Επίσης, εξάγει τρόφιμα σε άλλες χώρες, όπως φιστίκια και ντομάτες.
Ωστόσο, το Ιράν αγοράζει πολύ περισσότερα βασικά προϊόντα από τους εμπορικούς του εταίρους από ό,τι εξάγει.
Τα τρόφιμα αποτελούν περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών του Ιράν, κυρίως καλαμπόκι, ρύζι και φυτικά έλαια, καθώς και σόγια.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη εισαγωγή του Ιράν είναι ο χρυσός.
Στους 12 μήνες έως τον Οκτώβριο, εισήγαγε χρυσό αξίας 6,7 δισ. δολαρίων, σε σύγκριση με 4,8 δισ. δολάρια το προηγούμενο έτος.
Πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί ο δασμός;
Η ανάρτηση του Τραμπ αναφέρει ότι ο δασμός 25% «ισχύει άμεσα» και ότι η απόφαση είναι «τελεσίδικη και οριστική».
Όπως σχολιάζει όμως το BBC, δεν γνωρίζουμε αν θα καλύπτει όλες τις χώρες που έχουν σχέσεις με το Ιράν ή μόνο τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του.
Επίσης, δεν είναι σαφές εάν ο δασμός 25% θα προστεθεί στους υφιστάμενους δασμούς που έχει ήδη επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ.
Οι ΗΠΑ επίσης δεν έχουν διευκρινίσει βάσει ποιας νομοθεσίας θα επιβληθεί ο νέος δασμός. Οι δασμοί που ανακοινώθηκαν τον περασμένο Απρίλιο επιβλήθηκαν δυνάμει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών σε Καταστάσεις Έκτακτης Ανάγκης (International Emergency Economic Powers Act).
Ωστόσο, αυτό αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο νομικής αμφισβήτησης, με το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ να αναμένεται να εκδώσει την απόφασή του ήδη την Τετάρτη. Τη Δευτέρα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «βρεθούν σε δύσκολη θέση» αν δεν επιβληθούν αυτοί οι δασμοί.
Η εφαρμογή του εν λόγω δασμού ενδέχεται να είναι δύσκολη. Εκτιμάται ότι το Ιράν κέρδισε δισεκατομμύρια από τις εξαγωγές πετρελαίου το 2024, χρησιμοποιώντας έναν στόλο σκαφών-φαντασμάτων που είναι δύσκολο να εντοπιστούν και πουλώντας το πετρέλαιο σε κινεζικό γουάν αντί για το πιο παραδοσιακό δολάριο ΗΠΑ.
Πώς μπορεί αυτό να επηρεάσει τις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας;
Εκ πρώτης όψεως, η ανακοίνωση του Τραμπ ενέχει τον κίνδυνο να αναζωπυρώσει την εμπορική σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας.
Αν ο Τραμπ εννοούσε αυτό που έγραψε, αυτό θα σήμαινε ότι τα κινεζικά προϊόντα που αποστέλλονται στις ΗΠΑ θα πρέπει να υπόκεινται άμεσα στον νέο δασμό 25%.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Bloomberg, αυτά υπόκεινται ήδη σε μέσο δασμολογικό συντελεστή 30,8%.
Επομένως, ο νέος δασμός θα προστεθεί στους τωρινούς που είναι σε ισχύ; Ή θα υπάρξουν εκπτώσεις;
Η Κίνα έχει δείξει στο παρελθόν την προθυμία της να αντιδράσει σε ό,τι θεωρεί ως δυσανάλογες ενέργειες εκ μέρους των ΗΠΑ. Αυτό το πέτυχε εν μέρει με την εισαγωγή δικών της δασμών, αλλά κυρίως με την ανακοίνωση περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, τις οποίες οι ΗΠΑ χρειάζονται απεγνωσμένα για τις τεχνολογικά προηγμένες βιομηχανίες τους.
Η Κίνα κυριαρχεί επί του παρόντος στην παγκόσμια προσφορά, γεγονός που της προσδίδει σημαντική επιρροή, η οποία βοήθησε το Πεκίνο να πετύχει μια προσωρινή εμπορική εκεχειρία με τις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, η οποία μετριάζει τις εντάσεις.
Επομένως, η επιβολή ενός νέου δασμού 25% στην Κίνα θα ήταν εξαιρετικά προκλητική κίνηση, και το Πεκίνο έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα «λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να προστατεύσει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά του».
Οι αναλυτές αμφισβητούν αν αυτό θα συμβεί πραγματικά, δεδομένου ότι οι προηγούμενες ανακοινώσεις του Τραμπ δεν τηρήθηκαν σε κάθε περίπτωση.
Τι συμβαίνει με την οικονομία του Ιράν;
Τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου του Ιράν το καθιστούν έναν από τους 10 μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο και θα έπρεπε να αποτελεί πηγή μεγάλου πλούτου.
Ωστόσο, η οικονομία της χώρας έχει πληγεί από χρόνια κακοδιαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, πτώση των πωλήσεων πετρελαίου και αυστηρές διεθνείς κυρώσεις.
Πολλοί από τους 92 εκατ. κατοίκους της χώρας δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες όπως τρόφιμα και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, και το κόστος ζωής βρίσκεται στο επίκεντρο των διαδηλώσεων τις τελευταίες εβδομάδες.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, οι δαπάνες των νοικοκυριών έχουν μειωθεί σε σύγκριση με το υψηλότερο επίπεδο που είχαν φτάσει το 2008, ενώ οι κυβερνητικοί περιορισμοί στην ικανότητα των γυναικών να εργάζονται έχουν οδηγήσει σε μείωση του ποσοστού απασχόλησης από 42,4% πριν από δύο δεκαετίες σε περίπου 37%.
Παράλληλα, τα αγαθά έχουν γίνει πιο ακριβά λόγω του υψηλού πληθωρισμού, ο οποίος έφτασε το 48,4% τον Οκτώβριο, εν μέσω αλλαγών στην κυβερνητική πολιτική που οδήγησαν στην πτώση της αξίας του ριάλ έναντι του δολαρίου ΗΠΑ.
Αυτό κάνει τις εισαγωγές ακόμη πιο ακριβές. Αυτές είναι ακόμη πιο σημαντικές, επειδή η σημαντική υποεπένδυση στα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας και ύδρευσης σημαίνει ότι είναι αναξιόπιστα και έχουν υπονομεύσει τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή όλων των προϊόντων, από τα τρόφιμα έως τα καταναλωτικά αγαθά.
Η μείωση των επιδοτήσεων για τα καύσιμα τον Δεκέμβριο και η πιθανή περαιτέρω μείωση του εξωτερικού εμπορίου λόγω των τελευταίων δασμών σημαίνει ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο και να οδηγήσει την οικονομία της χώρας ακόμη πιο κοντά στην κατάρρευση.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
