Του Στέφανου Νικολαΐδη
Η Τουρκία εκπέμπει ξανά αυτοπεποίθηση. Ίσως όχι μέσα από κινήσεις επί του πεδίου, αλλά μέσα από δηλώσεις που φιλοδοξούν να προεξοφλήσουν εξελίξεις.
Όταν ο Χακάν Φιντάν δηλώνει στις αρχές της εβδομάδας ότι «ξύπνησε ο κόσμος του Ισλάμ» και ότι «Θεού θέλοντος, το 2026 θα αρχίσουμε να παίρνουμε τα αποτελέσματα» από την υπόθεση της Halkbank, τις κυρώσεις CAATSA και άλλους τομείς, δεν δείχνει να περιγράφει απλώς προσδοκίες. Στήνει το αφήγημα μιας Τουρκίας που θεωρεί πως το δύσκολο κεφάλαιο με τις ΗΠΑ κλείνει και πως η επόμενη μέρα τη βρίσκει και πάλι στο επίκεντρο των περιφερειακών εξελίξεων.
Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία, όπως σχολιάζουν αναλυτές στο skai.gr. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η κόπωση της Δύσης από παρατεταμένες συγκρούσεις και η ανάγκη της Ουάσιγκτον για «τοπικούς παίκτες» δημιουργούν, στα μάτια της Άγκυρας, παράθυρο ευκαιρίας. Το ερώτημα, όμως, είναι αν η τουρκική ρητορική ανταποκρίνεται στη γεωπολιτική πραγματικότητα ή αν προηγείται επικοινωνιακά των πραγματικών αποφάσεων.
Το νέο τουρκικό αφήγημα: Από απομονωμένη σε ρυθμιστή
Σύμφωνα με γνώστες της γεωπολιτικής σκακιέρας, ο Φιντάν δεν μιλά μόνο ως υπουργός Εξωτερικών. Μιλά ως αρχιτέκτονας μιας στρατηγικής επανατοποθέτησης. Η Τουρκία παρουσιάζεται ως εκφραστής της περιφερειακής αυτονομίας. «Τα προβλήματα της περιοχής πρέπει να λύνονται από τις χώρες της περιοχής». Η διατύπωση αυτή συμπίπτει εντυπωσιακά με τη ρητορική Τραμπ περί αποχώρησης των ΗΠΑ από τον ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα.
Για την Άγκυρα, αυτό δεν είναι ιδεολογική σύμπτωση αλλά εργαλείο. Προσφέρει τον εαυτό της ως αναγκαίο συνομιλητή στη Μέση Ανατολή, στη Συρία, ακόμη και στη Γάζα, όχι ως άνευ όρων σύμμαχο, αλλά ως δύναμη που «δεν μπορείς να αγνοήσεις». Το αφήγημα είναι σαφές: χωρίς την Τουρκία, καμία αρχιτεκτονική ασφάλειας δεν μπορεί να σταθεί.
Οι δηλώσεις περί «αποτελεσμάτων το 2026» αφορούν δύο βαριά αγκάθια: τις κυρώσεις CAATSA και την υπόθεση της Halkbank. Διπλωματικές πηγές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι άλλο η χαλάρωση της πίεσης και άλλο η πλήρης αποκατάσταση. Οι CAATSA δεν αίρονται με πολιτική βούληση του Λευκού Οίκου· απαιτούν διαδρομή μέσω Κογκρέσου. Η Halkbank παραμένει νομικό και πολιτικό πρόβλημα με εσωτερικές προεκτάσεις στις ΗΠΑ.
Η τουρκική ηγεσία επενδύει στη λογική ότι το νέο διεθνές περιβάλλον ευνοεί «ρεαλιστικές λύσεις». Όμως, προς το παρόν, μιλά περισσότερο για πρόθεση παρά για δεσμεύσεις.
F-35 και S-400: Γιατί το πρόβλημα δεν είναι απλώς πολιτικό
Η τουρκική εφημερίδα Milliyet έγραφε για «τεχνική λύση» στο θέμα των S-400, ανοίγοντας τον δρόμο για τα F-35. Στην πράξη, όμως, το ζήτημα είναι βαθύτερο και τεχνολογικό.
Οι S-400 δεν είναι απλώς πύραυλοι. Είναι σύστημα ραντάρ και λογισμικού που «βλέπει» δεκάδες αεροσκάφη στον εναέριο χώρο. Στο ΝΑΤΟ, τα φιλικά αεροσκάφη εκπέμπουν καθημερινά μεταβαλλόμενο κωδικοποιημένο σήμα αναγνώρισης (friend or foe). Ο φόβος των ΗΠΑ δεν αφορά την τουρκική εχεμύθεια, αλλά το ίδιο το σύστημα: ότι το ρωσικό λογισμικό μπορεί να συλλέγει αυτά τα δεδομένα και να τα μεταφέρει, άμεσα ή έμμεσα, στη Μόσχα.
Αυτός είναι ο λόγος που ακόμη και πλήρης απομάκρυνση των S-400 δεν λύνει αυτόματα το πρόβλημα. Το τραύμα εμπιστοσύνης παραμένει.
Στο μεταξύ, η αναφορά της AKSAM σε απόφαση του ΝΑΤΟ για τουρκικό λογισμικό διαχείρισης τακτικών ζεύξεων ενισχύει το αφήγημα επανένταξης. Πρόκειται πράγματι για ένδειξη ότι η Τουρκία παραμένει τεχνολογικά χρήσιμη στη Συμμαχία. Όχι, όμως, για ένδειξη άρσης όλων των επιφυλάξεων.
Το ερώτημα είναι γιατί η Άγκυρα μιλά τώρα με τόση αυτοπεποίθηση.
Η απάντηση βρίσκεται στον συνδυασμό Τραμπ, Μέσης Ανατολής και διεθνούς κόπωσης, όπως σχολιάζουν ειδικοί. Η Τουρκία ποντάρει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται «σταθεροποιητές», ακόμη κι αν είναι δύσκολοι. Ο Φιντάν λειτουργεί ως «καλός συνομιλητής», προβάλλοντας μετριοπάθεια, ενώ το στρατηγικό βάθος της χώρας παραμένει αμετάβλητο.
Σύμφωνα με άριστους γνώστες του θέματος, η Τουρκία δείχνει πως ζητά να κλείσει λογαριασμούς και να ανοίξει νέο κεφάλαιο. Το 2026 μπορεί να φέρει ανάσες και μερικές διευθετήσεις. Όχι, όμως, τη στρατηγική δικαίωση που προεξοφλεί η ρητορική της Άγκυρας.
Το παιχνίδι παραμένει μακρύ – και παίζεται πολύ πέρα από τις κάμερες.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
