Τη «ριζική επανίδρυση» των ελεγκτικών μηχανισμών της δημόσιας διοίκησης ζητεί ο αρμόδιος Τομέας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, ασκώντας κριτική στο μοντέλο του λεγόμενου επιτελικού κράτους. Η ανακοίνωση αποτελεί πολιτική θέση της ΕΛΑΣ και οι αιτιώδεις ισχυρισμοί της χρειάζονται αξιολόγηση με στοιχεία από τη λειτουργία των θεσμών.
Τι άλλαξε το 2019
Με τον νόμο 4622/2019 συστάθηκε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας και ενσωματώθηκαν σε αυτήν αρμοδιότητες και προσωπικό προϋπαρχόντων ελεγκτικών σωμάτων. Η ίδια η Αρχή δηλώνει ότι διαθέτει λειτουργική ανεξαρτησία, διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια και υπόκειται σε κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η ενοποίηση συνοδεύτηκε από απώλεια εξειδίκευσης και κενά σε επιμέρους πεδία. Το ερώτημα δεν απαντάται μόνο με την ύπαρξη ενός θεσμικού οργανογράμματος. Χρειάζονται δημόσια δεδομένα για τον αριθμό και το είδος των ελέγχων, τον χρόνο ολοκλήρωσης, τις κυρώσεις, την εφαρμογή των πορισμάτων και τη στελέχωση ανά τομέα.
Ανεξαρτησία, εξειδίκευση και λογοδοσία
Η λύση δεν είναι αναγκαστικά η επιστροφή σε κάθε παλιό οργανωτικό σχήμα. Μια προοδευτική μεταρρύθμιση πρέπει να συνδυάζει θεσμική ανεξαρτησία, εξειδικευμένους ελεγκτές, προστασία καταγγελλόντων και δημόσια λογοδοσία. Πρέπει επίσης να αποτρέπει την αλληλοεπικάλυψη και την πολιτική παρέμβαση.
Η πρόταση της ΕΛΑΣ ανοίγει μια χρήσιμη συζήτηση, αλλά χρειάζεται να μεταφραστεί σε συγκεκριμένο σχέδιο: ποιοι μηχανισμοί θα επανιδρυθούν, πώς θα συντονίζονται με την ΕΑΔ, πόσο θα κοστίζουν και ποια μετρήσιμα αποτελέσματα θα δεσμεύονται να δημοσιοποιούν. Η διαφάνεια δεν κρίνεται από τον τίτλο μιας Αρχής· κρίνεται από το αν ο έλεγχος φτάνει εγκαίρως εκεί όπου υπάρχει κίνδυνος αυθαιρεσίας.
Πηγές: ΕΛΑΣ – ανακοίνωση Τομέα Δημόσιας Διοίκησης, Εθνική Αρχή Διαφάνειας – αποστολή και αρμοδιότητες, Νόμος 4622/2019
