ΑΠΟΨΗ | Συντακτική Ομάδα | 26/09/2026
Μια σοσιαλδημοκρατική θέση για τις αμοιβές: η υπεράσπιση των δημόσιων υπηρεσιών απαιτεί επάρκεια, διαφανείς διαφοροποιήσεις και πραγματική λογοδοσία.
Η συνάντηση της ΕΛΑΣ με εκπροσώπους των δημόσιων μηχανικών στις 25 Σεπτεμβρίου, την οποία παρουσίασε και το in.gr, επανέφερε τη σχέση ανάμεσα στις αποδοχές και στην επάρκεια των τεχνικών υπηρεσιών. Η αφορμή είναι συγκεκριμένη, αλλά το ερώτημα ξεπερνά το κομματικό πλαίσιο: θέλουμε ένα Δημόσιο που να διαθέτει την ικανότητα να υπερασπίζεται το κοινό συμφέρον ή αρκούμαστε να ζητάμε από αυτό περισσότερα, χωρίς να συζητάμε τι χρειάζεται για να τα κάνει; Η θέση αυτού του άρθρου είναι ότι η οικονομία στους ανθρώπους που εγγυώνται δημόσιες λειτουργίες δεν αποτελεί αυτομάτως οικονομία για την κοινωνία.
Ο μισθός ως υποδομή
Στη δημόσια συζήτηση, οι υποδομές συνήθως αποκτούν τη μορφή κτιρίων, δρόμων και εξοπλισμού. Η ανθρώπινη επάρκεια αντιμετωπίζεται ευκολότερα ως επαναλαμβανόμενη δαπάνη. Από σοσιαλδημοκρατική σκοπιά, αυτή η διάκριση είναι ανεπαρκής. Ένα κτίριο χωρίς κατάλληλο προσωπικό δεν εκπληρώνει από μόνο του την κοινωνική του αποστολή. Αντίστοιχα, ένας δημόσιος προϋπολογισμός δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε καλό έργο χωρίς ανθρώπους που μπορούν να το σχεδιάσουν και να το ελέγξουν.
Ας σκεφτούμε ένα υποθετικό παράδειγμα. Ένας δήμος εξασφαλίζει χρηματοδότηση για ένα σύνθετο έργο, αλλά δεν διαθέτει επαρκή τεχνική υπηρεσία για να αξιολογήσει τη μελέτη και να παρακολουθήσει την εκτέλεση. Η πίστωση υπάρχει· η δημόσια ικανότητα παραμένει ζητούμενο. Δεν υποστηρίζουμε ότι αυτή είναι η κατάσταση κάποιου συγκεκριμένου δήμου. Το παράδειγμα δείχνει γιατί η πρόσβαση σε χρήματα και η δυνατότητα ορθής αξιοποίησής τους είναι διαφορετικά πράγματα.
Το προοδευτικό ταμπού της διαφοροποίησης
Ο προοδευτικός χώρος δικαίως δυσπιστεί απέναντι σε προνόμια και φωτογραφικές ρυθμίσεις. Δεν πρέπει όμως να μετατρέπει αυτή τη δυσπιστία σε άρνηση κάθε διαφοροποίησης αμοιβών. Διαφορετικές ευθύνες, απαιτήσεις εξειδίκευσης και συνθήκες υπηρεσίας μπορούν να δικαιολογούν διαφορετική αποτίμηση. Το δημοκρατικό ερώτημα είναι ποιος ορίζει τα κριτήρια, με ποια διαφάνεια και με ποια δυνατότητα ελέγχου.
Η ισότητα δεν απαιτεί να αγνοούνται όλες οι διαφορές. Απαιτεί να μη μετατρέπονται οι προσωπικές γνωριμίες, η πολιτική πρόσβαση ή η διαπραγματευτική ισχύς μιας ομάδας σε μισθολογικό κανόνα. Η δίκαιη διαφοροποίηση χρειάζεται γενικούς κανόνες που μπορούν να εξηγηθούν και σε εκείνον που δεν ωφελείται από αυτούς. Διαφορετικά, η επίκληση της εξειδίκευσης μπορεί πράγματι να γίνει κάλυμμα άνισης μεταχείρισης.
Ούτε λευκή επιταγή στους συνδικαλιστές
Η αναγνώριση της αξίας των δημόσιων εργαζομένων δεν συνεπάγεται ότι κάθε αίτημα είναι αυτονόητα σωστό. Οι εκπρόσωποί τους έχουν ευθύνη να εξηγούν πώς η πρότασή τους ενισχύει τη λειτουργία της υπηρεσίας και με ποιο κόστος. Η σύνδεση του αιτήματος με το δημόσιο συμφέρον δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια φράση στο τέλος μιας ανακοίνωσης.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση δεν δικαιούται να ζητά από μια υπηρεσία αποτελέσματα χωρίς να αναλαμβάνει την ευθύνη για τους διαθέσιμους ανθρώπους, την οργάνωση και τα εργαλεία της. Η λογοδοσία πρέπει να είναι αμφίδρομη. Ο εργαζόμενος λογοδοτεί για τη δική του πράξη, η διοίκηση για τον τρόπο οργάνωσης και η πολιτική ηγεσία για τις επιλογές πόρων και προτεραιοτήτων.
Αξιολόγηση χωρίς τιμωρητικό αυτοματισμό
Μια σοβαρή προοδευτική πολιτική οφείλει να υπερασπίζεται την αξιολόγηση. Διαφορετικά, αφήνει τον πολίτη χωρίς απάντηση όταν μια υπηρεσία δεν λειτουργεί. Η αξιολόγηση, όμως, πρέπει να αναγνωρίζει το αντικείμενο και τις πραγματικές συνθήκες. Δεν μπορεί να περιορίζεται σε έναν αριθμό υποθέσεων που ολοκληρώθηκαν, αν αυτός ο αριθμός αγνοεί τη δυσκολία, την ποιότητα και την τήρηση των εγγυήσεων.
Σε μια τεχνική υπηρεσία, για παράδειγμα, η γρήγορη υπογραφή δεν είναι από μόνη της απόδειξη καλής δουλειάς. Χρειάζεται έλεγχος τεκμηρίωσης, σαφήνεια ευθύνης και δυνατότητα να καταγραφεί έγκαιρα μια σοβαρή επιφύλαξη. Αυτή είναι μια κανονιστική πρόταση οργάνωσης, όχι ισχυρισμός ότι κάθε σημερινό σύστημα λειτουργεί αντίστροφα. Το ζητούμενο είναι να ανταμείβεται η επαγγελματική συνέπεια και να μη θεωρείται η προσεκτική κρίση διοικητικό εμπόδιο.
Το κόστος της εξάρτησης
Η συνεργασία με εξωτερικούς ειδικούς μπορεί να είναι χρήσιμη και αναγκαία. Δεν αρκεί όμως ως απάντηση στο ερώτημα ποιος εκπροσωπεί τον δημόσιο εντολέα. Ακόμη και όταν μια εργασία ανατίθεται έξω, κάποιος πρέπει να ορίσει τις προδιαγραφές, να συγκρίνει τις προτάσεις και να ελέγξει το αποτέλεσμα. Η ανάθεση δεν καταργεί την ανάγκη δημόσιας γνώσης· μπορεί να την κάνει ακόμη πιο απαιτητική.
Γι’ αυτό η αντιπαράθεση «δημόσιο ή ιδιωτικό» συχνά παρακάμπτει το κρίσιμο σημείο. Το κράτος χρειάζεται ικανότητα επιλογής, ελέγχου και διόρθωσης σε κάθε μοντέλο. Αν δεν τη διαθέτει, η τυπική του αρμοδιότητα μπορεί να αποδειχθεί αδύναμη. Δεν χρειάζεται να εικάσουμε κακή πρόθεση κανενός για να αναγνωρίσουμε αυτόν τον οργανωτικό κίνδυνο.
Ένα συμβόλαιο επάρκειας και ευθύνης
Η πρόταση που αξίζει να συζητηθεί είναι ένα καθαρό συμβόλαιο: επαρκείς αμοιβές, διαφανείς προσλήψεις, συνεχής εκπαίδευση και προστασία της τεχνικής κρίσης, μαζί με σαφή καθήκοντα, ανεξάρτητο έλεγχο και δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων. Καμία από αυτές τις πλευρές δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για να αναβληθεί η άλλη. Η καλύτερη πληρωμή δεν αγοράζει ασυλία· η λογοδοσία δεν δικαιολογεί διαρκή υποτίμηση της εργασίας.
Αυτό προϋποθέτει και πολιτική ειλικρίνεια απέναντι στον φορολογούμενο. Όποιος προτείνει ενίσχυση μιας υπηρεσίας πρέπει να εξηγεί την προτεραιότητα και το κόστος. Όποιος την απορρίπτει πρέπει να εξηγεί ποια λειτουργία θεωρεί ότι μπορεί να περιοριστεί ή πώς θα εξασφαλιστεί με διαφορετικό τρόπο. Το αόριστο αίτημα για περισσότερα αποτελέσματα με λιγότερους διαθέσιμους πόρους δεν είναι σχέδιο.
Η προοδευτική υπεράσπιση του Δημοσίου θα είναι πειστική όταν υπερασπίζεται την ικανότητά του να υπηρετεί τον πολίτη. Όχι όταν εξιδανικεύει κάθε υφιστάμενη ρύθμιση και όχι όταν δανείζεται την ιδέα ότι ο χαμηλότερος μισθός είναι πάντα κοινωνικό κέρδος. Η αφετηρία πρέπει να είναι η αξία της λειτουργίας και οι εγγυήσεις της. Ένα Δημόσιο που κοστίζει λιγότερο στα χαρτιά μπορεί να απαιτεί πολύ μεγαλύτερες θυσίες από εκείνους που το χρειάζονται περισσότερο.
Πηγές και τεκμηρίωση
- ΕΛΑΣ — συνάντηση με εκπροσώπους δημόσιων μηχανικών, 25/09/2026
- in.gr — θέσεις ΕΛΑΣ για τις δημόσιες τεχνικές υπηρεσίες, 25/09/2026
Βιβλιοθήκη kentroaristera.gr — Εικονογράφηση, όχι καταγραφή πραγματικού συμβάντος.
