ΑΠΟΨΗ | Συντακτική Ομάδα
ΑΠΟΨΗ: Μια κοινωνικά δίκαιη πολιτική οφείλει να προστατεύει τον ευάλωτο χωρίς να εξισώνει κάθε οφειλέτη και κάθε περιουσία.
Η αντιπαράθεση της 27ης Σεπτεμβρίου ανάμεσα στην κυβέρνηση και στον Κώστα Τσουκαλά για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους επαναφέρει ένα δύσκολο ερώτημα για την προοδευτική παράταξη: μπορούμε να υπερασπιστούμε αποφασιστικά την κατοικία χωρίς να υποσχεθούμε ότι κάθε χρέος θα σβήσει και κάθε περιουσιακό στοιχείο θα μείνει ανέγγιχτο; Η δική μας απάντηση είναι καταφατική. Και ακριβώς γι’ αυτό απαιτεί περισσότερη ειλικρίνεια από μια γενική καταγγελία ή μια κυβερνητική διαβεβαίωση ότι υπάρχει πλέον κατάλληλο εργαλείο.
Το δικαίωμα στη στέγη δεν είναι λογιστικό υπόλοιπο
Αφετηρία της θέσης μας είναι ότι η κατοικία συνδέεται με την ασφάλεια, την οικογενειακή ζωή και τη δυνατότητα συμμετοχής στην κοινωνία. Η απώλειά της δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια συνηθισμένη συναλλαγή που δεν ολοκληρώθηκε. Αυτό είναι αξιολογική επιλογή, την οποία διατυπώνουμε καθαρά. Δεν χρειάζεται να τη μεταμφιέσουμε σε τεχνικά ουδέτερο συμπέρασμα για να την υπερασπιστούμε.
Αλλά από αυτή την αφετηρία δεν προκύπτει ότι όλες οι περιπτώσεις είναι ίδιες. Ένα νοικοκυριό που δεν μπορεί να καλύψει βασικές ανάγκες, ένας επαγγελματίας με προσωρινή δυσκολία και ένας ιδιοκτήτης σημαντικής περιουσίας που επιλέγει να μην εξυπηρετεί υποχρεώσεις δεν αποτελούν το ίδιο υποθετικό παράδειγμα. Η κοινωνική πολιτική χάνει τον προσανατολισμό της όταν αποφεύγει αυτές τις διακρίσεις, επειδή φοβάται ότι θα δυσαρεστήσει κάποιο ακροατήριο.
Η δυσκολία που δεν πρέπει να κρύβει η αντιπολίτευση
Μια προοδευτική πρόταση οφείλει να εξηγεί ποιον προστατεύει κατά προτεραιότητα και με ποιο κόστος. Αν υπάρχει σημαντική περιουσία πέρα από την κατοικία, η συζήτηση για την αξιοποίησή της δεν είναι εξ ορισμού κοινωνικά άδικη. Το κρίσιμο είναι οι όροι: ποιος αποτιμά, ποιος αποφασίζει, ποιος ελέγχει και ποια δυνατότητα πραγματικής συναίνεσης έχει ο ενδιαφερόμενος. Η άρνηση να συζητηθούν αυτά τα ερωτήματα δεν προστατεύει τον αδύναμο. Αφήνει το πεδίο των λεπτομερειών στους ισχυρότερους.
Αντίστοιχα, δεν αρκεί να δηλώνει η κυβέρνηση ότι προσφέρει μια διαδικασία. Μια πλατφόρμα μπορεί να είναι τεχνικά λειτουργική και μια προτεινόμενη δόση κοινωνικά αδύνατη. Αυτό είναι υποθετική διάκριση, όχι αποτίμηση όλων των σημερινών ρυθμίσεων. Δείχνει όμως γιατί η πολιτική πρέπει να αξιολογείται στο τέλος της διαδρομής: όταν ο άνθρωπος καλείται να ζήσει και να πληρώσει, όχι όταν ολοκληρώνεται επιτυχώς η υποβολή μιας αίτησης.
Η βιωσιμότητα πρέπει να περιλαμβάνει και τη ζωή
Συχνά μιλάμε για βιώσιμη ρύθμιση σαν να αρκεί να ισορροπούν δύο στήλες αριθμών. Από μια σοσιαλδημοκρατική οπτική, η έννοια πρέπει να είναι ευρύτερη. Η εξυπηρέτηση μιας οφειλής δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποσπασμένη από τις στοιχειώδεις ανάγκες του νοικοκυριού. Διαφορετικά, η συμφωνία μπορεί να καταλήξει σε αναβολή της ίδιας αδυναμίας, με πρόσθετη ψυχική και οικονομική πίεση.
Αυτό δεν σημαίνει απουσία υποχρεώσεων για τον οφειλέτη. Σημαίνει αμοιβαία σαφήνεια. Ειλικρινής αποτύπωση εισοδημάτων και περιουσίας από τη μία πλευρά· κατανοητοί όροι, αιτιολόγηση της πρότασης και δυνατότητα ελέγχου από την άλλη. Η κοινωνική προστασία γίνεται ισχυρότερη όταν έχει κανόνες που αντέχουν στη δημόσια εξήγηση. Δεν χρειάζεται να στηρίζεται στην ασάφεια για να είναι γενναιόδωρη.
Να μετράμε συμφωνίες που κρατούν
Προτείνουμε η δημόσια αξιολόγηση να δίνει προτεραιότητα στη διάρκεια της λύσης. Όχι μόνο πόσοι άρχισαν μια διαδικασία, αλλά πόσοι ολοκλήρωσαν μια συμφωνία και πόσοι εξακολουθούν να την τηρούν έπειτα από εύλογο διάστημα. Όχι μόνο πόση οφειλή ρυθμίστηκε στα χαρτιά, αλλά τι συνέβη στην κατοικία και στη δυνατότητα αξιοπρεπούς διαβίωσης. Πρόκειται για προτεινόμενα κριτήρια λογοδοσίας, όχι για αριθμούς που διαθέτουμε και αποκρύπτουμε.
Η πληροφορία αυτή πρέπει να παρουσιάζεται με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα και με συγκρίσιμες κατηγορίες. Διαφορετικά, κάθε πολιτική πλευρά θα επιλέγει τον δείκτη που τη βολεύει. Η κυβέρνηση θα αθροίζει επιτυχίες και η αντιπολίτευση αποτυχίες, χωρίς ο πολίτης να μπορεί να καταλάβει για ποιους λειτουργεί το σύστημα και για ποιους όχι. Η απαίτηση για καθαρή μέτρηση δεν αποδυναμώνει τη σύγκρουση. Της δίνει συγκεκριμένο αντικείμενο.
Ο ενοικιαστής δεν πρέπει να μένει έξω από τη συζήτηση
Υπάρχει και μια άλλη δυσκολία για τον προοδευτικό λόγο. Όταν η στεγαστική πολιτική ταυτίζεται αποκλειστικά με τη διατήρηση ιδιόκτητης κατοικίας, κινδυνεύει να αγνοήσει εκείνον που δεν απέκτησε ποτέ ακίνητο. Ο ενοικιαστής με επισφαλές εισόδημα έχει επίσης ανάγκη ασφάλειας. Δεν χρειάζεται να βάλουμε τις δύο ομάδες απέναντι. Χρειάζεται να μην αναγνωρίζουμε ως κοινωνικό πρόβλημα μόνο την απώλεια ενός ήδη αποκτημένου περιουσιακού στοιχείου.
Μια συνεκτική πρόταση θα συνδύαζε προστασία από την αστεγία, λειτουργικές ρυθμίσεις για όσους μπορούν να τις τηρήσουν και προσιτές εναλλακτικές κατοίκησης. Η ακριβής χρηματοδότηση και ο σχεδιασμός απαιτούν ξεχωριστή επεξεργασία. Εδώ τίθεται η πολιτική αρχή: η δημόσια ευθύνη αφορά την πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγη, όχι μόνο τη σχέση ενός δανειολήπτη με τον πιστωτή του.
Η ειλικρίνεια είναι μέρος της προστασίας
Ο πολίτης που κινδυνεύει να χάσει το σπίτι του δεν χρειάζεται ούτε τεχνική αλαζονεία ούτε εύκολη παρηγοριά. Χρειάζεται να γνωρίζει τι μπορεί να ζητήσει, τι οφείλει να προσφέρει και ποια προστασία υπάρχει όταν μια λύση αποδειχθεί ανεφάρμοστη. Η πολιτική που του υπόσχεται τα πάντα μπορεί τελικά να τον αφήσει πιο απροετοίμαστο. Η πολιτική που του λέει απλώς να προσαρμοστεί μπορεί να τον εγκαταλείψει.
Η προοδευτική απάντηση βρίσκεται σε μια πιο απαιτητική δέσμευση: προτεραιότητα στην πραγματική ανάγκη, σαφείς υποχρεώσεις για όλες τις πλευρές και δημόσιος έλεγχος του αποτελέσματος. Η προστασία της κατοικίας δεν χρειάζεται λιγότερη κοινωνική φιλοδοξία. Χρειάζεται περισσότερη ακρίβεια για να γίνει πραγματική. Εκεί πρέπει να κριθούν τόσο οι κυβερνητικές παρεμβάσεις όσο και οι εναλλακτικές προτάσεις του ΠΑΣΟΚ και της Αριστεράς.
Πηγές και τεκμηρίωση
- ΠΑΣΟΚ, δήλωση για ιδιωτικό χρέος, 27/09/2026 (και στην αρχική σελίδα)
- ΑΠΕ–ΜΠΕ, δήλωση Τσουκαλά, 27/09/2026
- The President, πλήρης εβδομαδιαία ανάρτηση πρωθυπουργού, 27/09/2026
- Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επίσημη πλατφόρμα εξωδικαστικού
Βιβλιοθήκη kentroaristera.gr — Εικονογράφηση, όχι καταγραφή πραγματικού συμβάντος.
