ΑΠΟΨΗ | Συντακτική Ομάδα | 24/09/2026
Η σοσιαλδημοκρατική απάντηση δεν είναι η απόρριψη κάθε συμβιβασμού. Είναι η απαίτηση ο εργαζόμενος να μην πληρώνει την επιτάχυνση με λιγότερη προστασία.
Η αντιπαράθεση για τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών θέτει ένα ερώτημα βαθύτερο από την ταχύτητα των διαδικασιών. Στις 23 Σεπτεμβρίου, ο Τομέας Εργασίας της ΕΛΑΣ υποστήριξε ότι η προτεινόμενη ρύθμιση επιβαρύνει την προσφυγή των εργαζομένων στη δικαιοσύνη. Το υπουργείο παρουσιάζει τον Κώδικα ως μέσο αποτελεσματικότερης και πιο προσιτής επίλυσης διαφορών. Αυτές είναι οι θέσεις της αντιπολίτευσης και η δηλωμένη στόχευση του υπουργείου, όχι από μόνες τους απόδειξη του τελικού αποτελέσματος. Η πολιτική δοκιμασία είναι συγκεκριμένη: θα μπορεί ο ασθενέστερος να χρησιμοποιήσει τη νέα διαδικασία χωρίς να πιέζεται να εγκαταλείψει δίκαιες αξιώσεις;
Πρώτα η ακρίβεια, έπειτα η αντιπαράθεση
Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ περιλαμβάνει συγκεκριμένη καταγγελία για υποχρεωτική προδικασία και πρόσθετες δαπάνες. Δεν υιοθετούμε εδώ ως διαπιστωμένη νομική συνέπεια ούτε το ύψος των επιβαρύνσεων ούτε κάθε ερμηνεία της ανακοίνωσης. Χρειάζεται αντιπαραβολή της ακριβούς διάταξης, των εξαιρέσεων και των σχετικών διευκρινίσεων. Η κριτική γίνεται ισχυρότερη όταν δεν προεξοφλεί όσα πρέπει ακόμη να αποδειχθούν.
Αυτό δεν σημαίνει αναστολή του πολιτικού προβληματισμού. Σημαίνει αλλαγή του ερωτήματος: με ποιες εγγυήσεις θα θεωρούσαμε αποδεκτή μια τέτοια μεταρρύθμιση; Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει τι θα κοστίζει η διαδικασία, ποιος θα πληρώνει και πώς θα προστατεύεται όποιος δεν διαθέτει χρήματα. Η αντιπολίτευση οφείλει να δείξει ποια ακριβώς ρύθμιση αμφισβητεί και ποια εφαρμόσιμη λύση αντιπροτείνει.
Ο συμβιβασμός δεν είναι από μόνος του ήττα
Μια κοινωνικά προσανατολισμένη πολιτική δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζει κάθε εξωδικαστική λύση ως υποχώρηση. Ας φανταστούμε έναν εργαζόμενο που προτιμά να εισπράξει γρήγορα τα οφειλόμενα αντί να παραμείνει σε μια μακρά αντιδικία. Η επιλογή του δεν γίνεται λιγότερο αξιοπρεπής επειδή δεν καταλήγει σε δικαστική απόφαση. Η προστασία των δικαιωμάτων δεν πρέπει να επιβάλλει έναν μοναδικό δρόμο σε όλους.
Από την άλλη, η υπογραφή μιας συμφωνίας δεν αποδεικνύει από μόνη της ελεύθερη συναίνεση με την ουσιαστική, κοινωνική έννοια. Ένας άνθρωπος μπορεί να δεχθεί λιγότερα επειδή δεν αντέχει να περιμένει ή να πληρώσει άλλο. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι η εξιδανίκευση της δίκης ούτε η εξιδανίκευση της συνεννόησης. Είναι η δυνατότητα πραγματικής επιλογής μεταξύ αποτελεσματικών και προσβάσιμων διαδρομών.
Η τυπική ισότητα μπορεί να κρύβει πραγματική ανισότητα
Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, μια μεγάλη επιχείρηση και ένας απλήρωτος εργαζόμενος προσέρχονται στην ίδια διαδικασία. Η ταυτότητα των κανόνων δεν εξαφανίζει τη διαφορά οικονομικής αντοχής τους. Ο ένας μπορεί να διαθέτει μόνιμη νομική υποστήριξη· ο άλλος να υπολογίζει αν η επόμενη αμοιβή δικηγόρου θα αφαιρέσει χρήματα από το ενοίκιο. Το παράδειγμα δεν περιγράφει συγκεκριμένη υπόθεση. Αναδεικνύει το κριτήριο που πρέπει να εξετάζει ο νομοθέτης.
Η κοινωνική δικαιοσύνη δεν εξαντλείται στο να ανοίγεις την ίδια πόρτα σε όλους. Απαιτεί να ελέγχεις ποιος μπορεί να φτάσει ως εκεί. Αν ένας νέος μηχανισμός προϋποθέτει προκαταβολές, σύνθετη ενημέρωση ή ελεύθερο χρόνο, πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχες εγγυήσεις. Διαφορετικά, η πρόσβαση μπορεί να είναι θεωρητικά καθολική και πρακτικά επιλεκτική.
Οι εγγυήσεις προηγούνται των πανηγυρισμών
Μια σοβαρή μεταρρύθμιση θα άξιζε να αξιολογηθεί με συγκεκριμένα ερωτήματα. Υπάρχει κατανοητή ενημέρωση πριν αναληφθεί κόστος; Υπάρχει ουσιαστική οικονομική στήριξη όταν ο ενδιαφερόμενος δεν μπορεί να πληρώσει; Προστατεύεται ο χρόνος άσκησης των δικαιωμάτων του; Μπορεί να αποχωρήσει από μια αποτυχημένη συνεννόηση και να συνεχίσει χωρίς δυσανάλογο βάρος; Αυτά αποτελούν προτεινόμενα κριτήρια, όχι περιγραφή των διατάξεων ως έχουν.
Εξίσου σημαντικό είναι να μην αξιολογείται ο μηχανισμός αποκλειστικά από τον αριθμό των συμφωνιών. Ένας υψηλός αριθμός συμβιβασμών μπορεί να σημαίνει επιτυχημένη επίλυση. Μπορεί όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνυπάρχει με πίεση για αποδοχή ανεπαρκών λύσεων. Για να διακρίνουμε τις δύο περιπτώσεις χρειαζόμαστε στοιχεία για κόστος, διάρκεια, εκτέλεση των συμφωνιών και εμπειρία των συμμετεχόντων, με προστασία της ιδιωτικότητάς τους.
Η κριτική προς την κυβέρνηση πρέπει να έχει μέτρο ελέγχου
Η κυβέρνηση της ΝΔ δεν μπορεί να ζητά πολιτική αποδοχή μόνο επειδή μια πρωτοβουλία περιγράφεται ως εκσυγχρονισμός. Η λέξη δεν απαντά ποιος ωφελείται. Αν επιδιώκεται μια πιο προσιτή δικαιοσύνη, η προσιτότητα πρέπει να αποδεικνύεται από τη θέση του εργαζομένου, του χαμηλόμισθου και του μικρού επαγγελματία. Ο χρόνος είναι σημαντικό μέγεθος. Δεν είναι το μόνο.
Αντίστοιχα, μια προοδευτική αντιπολίτευση δεν αρκεί να απαντά με γενική καταγγελία. Οφείλει να υποδεικνύει τις ασφαλιστικές δικλίδες που λείπουν και να στηρίζει όσες μπορούν να λειτουργήσουν. Η αρχή αυτή δεν χαμηλώνει τον πήχη της αντιπαράθεσης. Τον ανεβάζει: από τον χαρακτηρισμό στην ευθύνη εφαρμογής. Η διαφωνία αποκτά κοινωνική χρησιμότητα όταν μπορεί να μετατραπεί σε καλύτερο κανόνα.
Όχι ιδιωτική διέξοδος από τη δημόσια ευθύνη
Η εναλλακτική επίλυση διαφορών αξίζει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς μια ισχυρή δημόσια δικαιοσύνη. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για εγκατάλειψη των υποδομών, της ενημέρωσης και της πραγματικής δυνατότητας δικαστικής προστασίας. Εδώ βρίσκεται η σοσιαλδημοκρατική αφετηρία: ο δημόσιος θεσμός οφείλει να εγγυάται ένα επίπεδο ασφάλειας, ώστε οι επιμέρους επιλογές να μην υπαγορεύονται από οικονομικό εξαναγκασμό.
Η κυβέρνηση πρέπει επομένως να λογοδοτεί όχι μόνο για το αν τελειώνουν περισσότερες υποθέσεις, αλλά και για το αν οι άνθρωποι διατηρούν ουσιαστική προστασία. Η αντιπολίτευση πρέπει να διεκδικεί αυτή τη λογοδοσία χωρίς να απορρίπτει αυτομάτως κάθε διαφορετικό εργαλείο. Μια διαδικασία μπορεί να είναι νέα και άδικη, παλιά και ανεπαρκής ή νέα και πραγματικά χρήσιμη. Το όνομά της δεν προδικάζει την κρίση.
Η ταχύτερη δικαιοσύνη είναι πρόοδος μόνο όταν παραμένει δικαιοσύνη προσβάσιμη. Αυτό είναι το κριτήριο που αξίζει να επιβάλει η δημόσια συζήτηση. Ούτε πίστη στην κυβερνητική περιγραφή ούτε αυτοματοποιημένη απόρριψη. Συγκεκριμένες εγγυήσεις, έλεγχος του πραγματικού κόστους και δυνατότητα του ασθενέστερου να πει «όχι» σε μια κακή συμφωνία χωρίς να χάνει την προστασία του.
Πηγές και τεκμηρίωση
- ΕΛΑΣ, Τομέας Εργασίας, ανακοίνωση 23/09/2026
- Υπουργείο Δικαιοσύνης, ανακοίνωση της διαβούλευσης, 10/09/2026
- Υπουργείο Δικαιοσύνης, πρόσκληση για ερωτήσεις και απαντήσεις της 23/09, δημοσιευμένη 21/09/2026
Βιβλιοθήκη kentroaristera.gr — Εικονογράφηση, όχι καταγραφή πραγματικού συμβάντος.
